Pro Quo «Volfo»?

Certe on povas demandar a su pro quo la vorto lupo en Esperanto—qua suportesas da la Franca, la Italiana, la Hispana ed evidente la Latina (lupus)—esas astonive volfo en Ido, ne mem wolfo.

Unesme ni konsiderez la konflikti: lupo anke existas en Ido e l’instrumento esas plu internaciona (DFRS) kam l’animalo (FIS). L’animalo venas de la Latina dum ke l’instrumento esas Germanala. (Yes, Ido povas esar min Latina kam Esperanto!)

Duesme ni konsiderez ke Ido venas de Esperanto, quale lon demontras la sequanta listo. Yen omna kazi (Dyer 1924) en qui Angla vorto komencanta per w divenas vorto komencanta per v en Ido:

waffle: vaflo (de Esperanto);
wake up: vekar (de Esperanto veki);
waltz: valso (de Esperanto);
ware: varo (de Esperanto);
warm: varma (de Esperanto);
wax: vaxo (de Esperanto vakso);
weasel: vizelo;
weather: vetero (de Esperanto);
widow: vidva (de Esperanto);
wild game: vildo;
wimple: vimplo;
to wind: vindar (de Esperanto vindi);
wine: vino (de Esperanto);
winter: vintro (de Esperanto);
wolf: volfo;
work: verko (de Esperanto);
worm: vermo (de Esperanto);
to wound: vundar (de Esperanto vundi).

Esperanto evitis uzar ŭ komence di la vorti, e simile Ido semblas evitar uzar w komence di la vorti.

En la vortari da Dyer (1924) esas nur dek e un vorti qui komencas per la litero w. Yen li:

waranto (del Angla warrant);
warfo (del Angla wharf);
warpo (del Angla warp);
wato (konfliktas kun vato);
wefto (del Angla weft);
weldar (del Angla weld);
westo (konfliktas kun vesto);
wiskio (del Angla whisky);
wisto (konfliktas kun visto);
wistitio (de la Franca ouistiti);
wolframo (de la Germana).

Nu, semblas ke omna vorti qui venas de Esperanto konservis la v. Anke, omna vorti kun v esas neteknikala, dum ke waranto, warfo, warpo, wefto e wolframo semblas tote teknikala e ciencala (lektez sube). Pluse, waranto, warfo, warpo, wefto, weldar e wiskio semblas venar direte del Angla e wistitio venas de vorto Franca (di qua ol sequas la pronunco). Fine, wato, westo e wisto evitas konfliti kun altra vorti.

Wolframo povas semblar stranja nam lu venas de la Germana, ma ol esas teknikala e ciencala. Tala vorti esas plu ofte skribata kam parolata, do la espelado sequas plu proxime la espelado—e la etimologio—kam la pronuncado. Forsan on anke deziris evitar (posibla?) konflikto kun, hem, vol-framovolf-ramo. Nu…

Esas anke interesanta—e suportanta—ke «volfo» en la Rusa esas volk e havas la sama origino kam «volfo». Yen do altra motivo por selektar v vice w. On mencionas la simileso a volk en Progreso, IV, p. 662.

Do, volfo esas nia vorto en Ido pro ke (1) ni ja havas plu internaciona lupo (konflikto);
(2) lu sequas la stilo de Esperanto (sistemo);
(3) volfo ne esas teknikala (vortospeco);
(4) lu sequas la pronunco en la Germana ed en la Rusa (internacioneso).

Published by

Gilles-Philippe Morin

Saluto! Me nomesas Gilles-Philippe. Me evas 19 yari. Me esas viro. Me habitas Kanada. Me studias medicino. Me parolas la Franca e la Angla. Me pleas piano. Pro quo vu duras lektar co? Bonvenez!

Komentez