La Ido pos Dyer.

Yen mea motivi pro quo me judikas, ke la reformeti pos Dyer (1924) esas nekoheranta e neutila. Ta chanji neutile desfaciligis mea lernesko di Ido e me esperas, ke la lernonti ne esos misinformata quale me.

-ab-.

La Idisti ante 1947 povis expresar omna tempi sen bezonar la finalo -abas. Ni ne bezonas ol, quale lo explikas la Kompleta Gramatiko detaloza (parto Sufixi, noto 1a).

Abiso.

Ni ja havas abismo, do abiso esas simple neutila.

Abstrakta.

Ni ja havas abstraktar, do abstrakt-ita. Ta vorto venas de la verbo Latina abstrahere, do ol esas inherante verbo. La propozajo abstrakta venas de la vorto Latina abstractus, qua esas simple la participo pasinta di abstrahere. Pro to, la verbo superesas l’adjektivo; e abstraktar e abstrakt-ita esas justa etimologiale.

Alkaldo.

Ni ja havas alkado. Ta vorto venas del Araba al-qadi. La «L» esas neutila e nekorekta de vid-punto etimologial.

Arkivolto.

Ni ja havas «arkivulto». La parto -vulto di la vorto havas la sama origino kam la vorto «vulto», t.e. volto, qua divenis voute en la moderna Franca (ma stranje «archivolte» ne chanjis) e pose «vulto» en Ido—tote interesiva mixuro di la olda e nova vorti! Konseque, «arkivulto» esas tote logikala se on sequas «vulto».

Artilerio.

Ni ja havas artilrio. Ta vorto venas de la (Olda) Franca artillerie en qua on ne pronuncas la unesma «E». Ni sequez la altra vorto Franca cavallerie, en qua anke on ne pronuncas la unesma «E», e qua esas kavalrio en Ido. Konseque, ni uzez artilrio pro kohero fonetikal ed etimologial.

Auspicio.

Ni ja havas auspico. Ta vorto venas de la Latina auspicium. La kustumo di la pioniri esis rempasigar la finalo Latina ium per la finalo o en Ido. To esas pro quo chromium divenis kromo, pro quo delicium divenis delico, pro quo delirium divenis deliro, pro quo endocardium divenis endokardo, pro quo equilibrium divenis equilibro, pro quo magnesium divenis magnezo, pro quo prothallium divenis protalo, pro quo rubidium divenis rubido, pro quo ruthenium divenis ruteno, pro quo taedium divenis tedo, pro quo tellurium divenis teluro, pro quo titanium divenis titano, pro quo trapezium divenis trapezo, pro quo uranium divenis urano, pro quo vanadium divenis vanado, pro quo yitterbium divenis yiterbo, pro quo yttrium divenis yitro, e. c.. To esas metodo da Zamenhof quan la pioniri konservis. Esas partikulara kazi en qua ium divenas io, ma auspicium, delicium e dubium ne esas tala kazi. Nur auspico esas do justa.

Aviono.

Ni ja havas aeroplano, qua esas tote internaciona e tote bona.

Certena.

To ofras nulo utila quan ula ne povas expresar.

Delicio.

Ni ja havas delico, qua venas de la Latina delicium. Videz la expliko en AUSPICIO. Nur delico esas justa.

Dicionario.

Ni ja havas vort-aro e vorto-libro, e la pioniri nultempe adoptis ta vorto mem se li uzis ta koncepto tre ofte. Pro quo ni bezonus ol nun?

Dinosauro*.

Ni ja havas dinosaurio, qua venas de la Latina Dinosauria e de saurio en Ido. Segun la kustumo di la pioniri, la finalo Latina ia divenas io en Ido. To esas pro quo abulia divenis abulio, pro quo aktinia divenis aktinio, pro quo ambrosia divenis ambrozio, amnesia divenis amnezio, pro quo anaemia divenis anemio, pro quo analgesia divenis analgezio, pro quo aphasia divenis afazio, pro quo ataxia divenis ataxio, e. c.. Konseque, dinosaurio esas tote korekta.

Dolaro.

Ta monet-uno ne esas en la metrala sistemo; videz en la Kompleta Gramatiko detaloza, parto Propra Nomi, artiklo 18a. Nur «dollar» esas justa.

Dubito.

Ni ja havas dubo. Stando-verbi tala kam delirar, equilibrar, jornar, pacar, e. c., venas de stando-nomi: deliro, equilibro, jorno, paco, e. c.. Por plusa detali, videz en la Kompleta Gramatiko detaloza, parto Nemediata Derivado, 1a noto. Dubito esas nekorekta nam ol venas de la verbo dubitare qua derivesas de la stando-vorto dubium e ne de la stando-vorto dubium ipsa. Sualatere, dubo esas tote justa.

Emo.

Ni ja havas skopo.

Emplastro.

La antea defini di plastro e di gipso esas tote korekta.

Genitori.

Ni ja havas genit-inti, qua havas la sam origino etimologial e la sama senco logikala. Ultre to, ge-patri tote respektas la metodo di la pioniri en qua on uzas la maskula vorto Latina kom origino di la genroneutra vorto en Ido: avo de avus, onklo de avunculus, filio de filius, frato de frater, nevo de nepos, patro de pater, e.c..

HaltiKo.

Dubinda ma bona chanjo. Semblas, segun la Lexiko di Nova Vorti da Camiel de Cock, ke «haltico» esis ja adoptita (ante 1922), e ke on remplasigis ol per «haltiko». Tamen me trovas ta vorto nulaloke en la vortari da Dyer (1924)… Irgamaniere, ta vorto venas probable de la Greka haltikos, qua signifikas «bona pri saltar». Konseque «haltiko» esas la maxim bona formo, e me ne komprenas pro quo on adoptabus «haltico»…

Hola.

Ol nultempe esis sinonimo di saluto

Hodie.

Ni ja havas ca-die, qua signifikas lo sama kam hodie segun la Kompleta Gramatiko detaloza. Ho- kom sufixo esas anke neutila, nam ol havas la sama senco kam ca-.

Milieto.

Ni ja havas milyeto, qua venas de la Franca millet. La pioniri transskribis ta Franca ill fonetikale: ily. Konseque, ni havas anke malyoto de maillot. En la sama metodo, la Franca gn divenis ny en Ido: konyako, onyono, ponyeto, vinyeto, e.c.. Stranje, nulu remplasigis malyoto per malioto

Plastro.

La antea defini di plastro e di gipso esas tote korekta.

Ret-situo.

Unesme, Dyer nultempe skribas t-s nam ol esas evitinda pro konflikto kun c, do: reto-situo. Duesme, situo esas ago ma la Angla (web)site esas kozo. Konseque, la korekta traduko esas reto-loko plu juste kam reto-situo.

Sekretariato.

Nu, ni ja havas sekretari-erio e sekretari-eyo (quale komisari-eyo, qua ne esas komisariato)…

Tandem.

Ni ja havas fine, quale uzata en la Kompleta Gramatiko detaloza e konsilata da Dyer.

Aktualigo ye la 26a di julio 2016: Me adjuntis ARKIVOLTO e HALTIKO.

Published by

Gilles-Philippe Morin

Saluto! Me nomesas Gilles-Philippe. Me evas 19 yari. Me esas viro. Me habitas Kanada. Me studias medicino. Me parolas la Franca e la Angla. Me pleas piano. Pro quo vu duras lektar co? Bonvenez!

Komentez