Pri la litero «Y».

Mea Solvo.

Se champiniono vere esas eroro—voluntez informar me se vu judikas lo kontrea—me imaginas du logikoza propozi:

  1. On remplasigez champiniono per champinyono;
  2. Od on aplikez regulo en qua ny divenez ni en omna radiki;

La unesma alternativo quik, facile e diskrete solvus la nekohero, dum ke la duesma esus plu vasta… ma de deskriptivista vidpunto, pro quo on facabus tala eroro? Ka to reale esas eroro? Nu, ni observez la problemo plu generale.

On kustumale uzis -ny- por imitar la pronunco originala. Simile, on uzis -ly- por imitar la pronunco Franca di -ill-, exemple en milyeto (millet) e malyoto (maillot). Ti esas la espeli segun Dyer.

Tamen la linguo evoluas e la kustumi anke. Pri to, milyeto divenis milieto, mem se on ankore havas malyoto (maillot). Tala vorti quala bilieto (billet) semblas suportar tala espelochanjo. Anke, me trovis kulyero en olda libro di 1908 (kulyero esas nun kuliero) ed anke talyoro (qua esas nun talioro). On mem adoptis poliomielito en 1979 dum ke on ja olim adoptabis myelito! Pluse, on adoptis miniono dum ke lu venas de la Franca mignonmignonne (komparez a onyonoponyeto, vinyeto, e.c.)! Segun me, on selektis la litero i vice y nam ta esas min stranja e do plu «naturala» kam ca. Pluse, en la lingui qui ya uzas soni tal quala y, on vice kustumale uzas la litero j (ex. fjord vice fyord). Pro to la chanjo esis tote ne stulta… ma la laboro esas tale ankore nekompleta, quale lon demonstras vorti tal quala malyoto.

Konsiderinte la supera elementi ed adjuntante altra vorti qui kontenas la litero y neinternaciona tal quala fyordo, me nun propozas la sequanta regulo:

  1. En radiko, on darfas uzar la litero y nur (1) kom unesma litero e (samtempe) avan vokalo;
    (2) inter du vokali;
    (3) kom lasta litero e (samtempe) dop vokalo.
    Altrakaze on uzez la litero i.

Nam la pioniri olim agnoskis, ke la litero i ne esas vokalo ma mivokalo, on darfas pronuncar lu sive quale vokalo (i) sive quale konsonanto (y). Talamaniere, per simpla regulo filyo divenis filioadyar divenis adiar, e.c., nam la dicernar le i de le y konsideresis kom desfacilajo.

Pro to, esus nula difero inter la nuna kastanyeto e la hipotezala kastanieto… ecepte se on volas pronuncar la i separate. Ma talakaze to esas nur plusa libereso.

Konkluze, yen la listo di la chanji:

banyano divenus «baniano»;
bilieto restus;
champanio restus;
champiniono restus;
fyordo divenus «fiordo»;
gulyasho divenus «gulasho» (DEFIS);
inyamo divenus «iniamo»;
kampanio restus;
kastanyeto divenus «kastanieto»;
konyako divenus «koniako»;
kuliero restus;
malyoto divenus «malioto»;
milieto restus;
miniona restus.
myelo divenus «medulo spinala» (videz en la sequanta pagino);
myelino divenus «mielino»;
myelito divenus «mielito»;
onyono divenus «oniono»;
poliomielito restus.
poniardo restus.
ponyeto divenus «ponieto»;
sinioro restus;
spanyoleto divenus «spanioleto»;
vinyeto divenus «vinieto».

Tale, me esperas eliminor stranjajo e desfacilajo di nia linguo internaciona. 🐮

Published by

Gilles-Philippe Morin

Saluto! Me nomesas Gilles-Philippe. Me evas 19 yari. Me esas viro. Me habitas Kanada. Me studias medicino. Me parolas la Franca e la Angla. Me pleas piano. Pro quo vu duras lektar co? Bonvenez!

Komentez