Linguo kun Arogo.

Yen ke me trovis artiklo en Progreso, qua konfirmas ula ek mea teorii pri la Pioniri e lia kreado di nia linguo.

Me olim skribis:

On trovas meiōn en «mioceno». En la Greka semblas, ke on ne pronuncis la litero E en ei, quale lon demonstras «mioceno» (meiōn), «idolo» (eidōlon), «ikono» (eikōn), «plioceno» (pleiōn) e «kalidoskopo» (eidos). Konseque, meio- esez mio- en Ido.

Yen quon me trovis (Progreso IV—294):


Pri ev en la vorti greka.

La diftongo eu, en la greka vorti, pronuncesis tre probable ev; adminime, on komencis ja en l’antiqueso pronuncar ol tale (quale la moderna Greki). La regulo esis do, dum la pasinta yarcenti, transskribar ta diftongo per ev, e tale ni havas la vorti F. névralgie, névrose, aponévrose, névrilemme, plèvre, e c.¹. Rimarkez ke la G. neuron (nevron) esas identa (per simpla «metatezo», permuto di literi) a la L. nervus skribita neruus o neruos². Nur en la lasta yardeki, pro nesavo, on enduktis en nuva vorti l’ortografio eu: neurologie, neurasthénie, e c. En la LI. on devas uniformigar omna ta vorti, e reduktar oli a la anciena e bona tradiciono. Tante plu, ke to evitos la multigo di la diftongo eu, tante desagreabla e nefacila por multi, ed igos la koncernata vorti plu belsona e komoda por omni³.


  1. On memorez nur la vorto Evangelio!
  2. On savas ke la du literi uv ne distingesis skribe ante la 17ª yarcento. Tale eventis diverseso di ortografio en vorti identa e mem propra nomi, quale LefebvreLefebure.
  3. Pro simila motivi (restauro di la justa pronunco) on ne devas transskribar sklave la greka diftongi aioiei, ma tradukar li segun l’exemplo di la L.: on dicas idolo e ne eidoloEpiro e ne Epeirokirurgio e ne keirurgiopedagogo e ne paidagogofenixo, e ne foinixo. Pro to anke ni dicis kalidoskopo e ne kaleidoskopo. Ni lasez la mi-savanti admirar en Esperanto la bela diftongi ajoj, qui memorigas da li… la greka finali!

Nu, tanta arogo! Tanta preskriptivismo! Tanta kontreinternacioneso! Tanta etimologio! On ignoris DEFIRS kun pedanteso pro lia «nesavo»… Segun ta vipdunto, la neoficala *neurono (nevrono) di Dyer esas eroro, tote quale *aleurono (alevrono), e.c., e.c.. Fine, la Latina calidoscopium esas la nura motivo qua povas suportar «kalidoskopo»!

Or yen plusa artiklo (Progreso IV—467):


ev od eu.

IV. 294, on rekomendis restaurigar da L.I. la justa pronunco e do anke skribala formo di la greka ev (vice eu). Kad la motivo «reduktar oli (t.e. la vorti) a la anciena e bona tradiciono» povas esar determinigiva por la nomizado en L.I.? Konsidero di unesala etimologiala apliko di naturala radiki ne esas tam importanta kam konsidero di la nuna fakte existanta uzo en naturala lingui¹. Ed ek konsidero di la lasta fakto sequas, ke neuroneurologio e c. esas adoptenda.

A.J. Storfer.

Rimarko. — To esas justa; ma precize en la nuna stando on trovas mixuro di l’anciena tradiciono e di nuva uzado. Ni darfas selektar inter li por uniformigar.


Selektar inter anciena tradiciono e nova uzado.

Ni esas en 2017. Ni havas «glikoso» vice «glukoso», «nevralgio» vice «neuralgio», «nevroso» vice «neuroso», «plevro» vice «pleuro». Tamen, ni havas «neurono» vice «nevrono», «aleurono» vice «alevrono», e.c. Mem «pleuronekto» adoptesis ante Dyer. Nia Ido esas nun linguo nekoheranta. Quon agar? Quon selektar? Mea konkluzo: La debato esas ankore facenda. Irgakaze, la arogo di nia Pioniri esas ulo konsiderinda. 🐮

Published by

Gilles-Philippe Morin

Saluto! Me nomesas Gilles-Philippe. Me evas 19 yari. Me esas viro. Me habitas Kanada. Me studias medicino. Me parolas la Franca e la Angla. Me pleas piano. Pro quo vu duras lektar co? Bonvenez!

2 thoughts on “Linguo kun Arogo.”

  1. La diftongi en l’anciena Greka esas ya vera diftongi. La diftongo “eu” en l’anciena Greka certe ya pronuncesis kom diftongo “e-u”. Ni savas lo tre bone pro l’epigrafi e la poemi e mem la gramatikisti. La digrafo “ei” esis pronuncita quale la Angla “-ay, -ey”. Ta pronunci ne chanjis til l’epoko Hellena o mem plu tarde: “ei” per “iotizado” (vokalo chanjis al sono “i”, quale mult altra vokali en la moderna Greka), “e-u” divenis “ev”, ma probable ne til la mezepoko (pro to la biblala Greka havas “evangelio,” ma ni havas “euphoria”, “eureka,” edc.; biblala Greka esas multe plu simpla kam klasika Greka, simile al mezepoka Latina).

    Konfuzeso naskas pro ke la vorti en moderna lingui venas de multa epoki e fonti, del klasika Latina, del Latina dil kirko, del Greka dil kirko, del klasika Greka, edc., e do per diversa pronunci. Ido evidente divenas del moderna lingui, e do anke uzas diversa pronunci.

    Me intense studias la pronunci di klasika lingui ed uzas ta pronunci tradukanta ta verki (quale mea tradukuro de Epikouros). Lektez la libri Vox Graeca e Vox Latina da W. Sidney Allen. Omna nova edukado pri l’anciena Greka e Latina uzas la klasika pronunci. Esas bela, esas justa, e meaopinione, esas plu bona konservar ta pronunci e ne propagar eroroza pronunci nur pro ke oli venis de diversa tradicioni. Cicero esas juste Kikero, Euripedes ne esas Evripides (quankam la moderna Greki tale pronuncas ol), edc. Talmaniere me duros agar.

    1. Bone! Danko pro vua komenti. Vu semblas konkordar kun me pri la bezono dicar «fi!» a la arogo eroroza di nia Pioniri ed adoptar *akolito, *aneurismo, *aponeuroso, *glukoso, *kaleidoskopo, *neuralgio, *neurastenio, *neurito, *neurologio, *neuroptero, *neuroso, *pleuro e *pleurito, qui plu bone sequas la diversa pronunci di la moderna lingui. Cetere la klasika pronunco esas pro quo ni devas anke remplasigar la nuna «americio» da *ameriko, quale «siliko» qua ne esas *silicio.

Komentez