Greka legendo.

En antiqua tempo, longe ante la nasko di Homero, vivis pastora puero, qua pasturigis sua mutoni sur la herboza Alpi di Parnaso. Por amuzar su il tranchis kano, boris trueti en ol e pleis tre gracioze sur ta fluto. Joyoze il invitis sua amiki, facar same, ma li mokis lu. « Kad ne suficas a tu la kanto di la uceli e la melodioza voco di la yuna puerini ? Pro quo ni bezonas nova muziko ? Ma la pastoreto ne cedis, e la yuna pastori di Parnaso questionis la saji en Grekia. « Ho, honorinda saji », li parolis, « kad artificala muziko esas posibla ? » La honorinda saji meditis longe, karezis sua longa barbi ; lore li proklamis la oraklo : « No, vi yuna pastori, tala muziko esas neposibla, nam ol nultempe existis ; se ol esus posibla, ol esus nur quaze la balbuto di barbari, konfuza mixuro de soni, nesuportebla da omna delikata oreli. » Triumfante la pastoreti rivenis ad sua trupi ed itere li mokis la tro inventema kamarado. Ma ica esis obstinema. Sen despito il tranchis kani, sencese il impozis oli a sua kamaradi. Fine li aceptis ed anke suaparte produktis soni de extraordinara charmo. Tale naskis la artificala muziko. Ol ne supresis la kanto di la uceli ; ol ne tacigis la melodioza voco di la yuna puerini. Ol vivas malgre vi, saji de Grekia, ed ol vivos tam longe kam homi respiros. — Same la linguo internaciona ne abolisos nia bela naturala e nacionala lingui e tamen ol existos.

— Ek Kämpfen und doch glücklich sein da Heinrich Peus.

Pri la radiki finanta per i (IV, 227)

Ante la decido 57 di l’Akademio, on evitis maxime posible la radiki finanta per i senacenta, pro ke on obligesis vicigar (remplasigar) ol per y ; ma nun on povus restaurar ol en vorti, ube sa (lua) manko aparas kom ecepto, kompare a l’internaciona formi o derivaji. Exemple : spaciospecioprincipiopatricio (quo permisus adoptar patrico en teknikala senco, D. Patrize korelativa a matrico) ; kp. gracio.

Me propozas la sequanta regulo : On adoptez la i, se la vorto primitiva posedas ol internacione : ex. ordinaria ; o se la radiko posedas ol internacione en internaciona derivaji : ex. komercio pro komerciala.

To havus l’avantajo, ke la novici en Ido ne esus tentata pronuncar spacalaspecala, e. c. quale spakalaspekala.

On devas anke atencar l’adjektivi en -ara : ti qui korespondas a L. -arius devas finar per -aria (ex. : ordinariasekundaria ; kp. : sedentaria) ; ti qui korespondas a L. -aris devas finar per -ara (ex. : populara).

Rimarko (Remarko). — Supresante i maxim ofte pos c, ni sequis lego fonetikala, qua efektigis generale ta supreso en nia lingui ¹. Esas vera ke ol reaparas (riaparas) ofte en la derivaji. Ma spacalaspecalakomercala, esus sat rekonocebla (rikonocebla) e sat proxima a la naturala formi. Pri l’avantajo, ke la novici ne pronuncus c quale k, on ne povas obtenar ol omnaloke ; on havos ankore vorti quale avancarpronuncar, e. c., e. c., di qui la novici devos lernar la korekta pronuncado ; ed on povus asertar sen paradoxo, ke li lernos ol tante plu rapide, ke le kompinuri caco esos plu frequa ; e por to formi quale spacalaspecala esas plu utila kam nociva. On adjuntez, de la fonetikala vidpunto, ke la multigo di radiki finanta per -i multigus la plurali per -ii, neagreabla, precipue pos c (spaciispecii…), e la derivaji per -iino-iilo (komercisto esas certe plu komoda kam komerciisto). Cienco e. c. esas ya plu agreabla kam ciencio, precipue pro cienciicienciisto !

  1. Fakte, la kombinuro L. ti divenis ofte simpla c en nia lingui ; do la c quaze kontenas ja la i.

  1. On repulsas chanjar spacospeco, e c. ad spaciospecio, e c. (IV, 227).

Pose, on tamen chanjis delico ad delicio. Nu, pro quo nur ita vorto ?

Pauzo

I need to take a break to reflect on my personal goals, on my activity in the Ido community, on the direction of the said community, on the language itself and on the outlook of an international language. I might return. Thank you for everything.

Me bezonas pauzar por reflektar pri mea skopi personal, pri mea agado en la Ido-societo, pri la direciono di ta societo, pri la linguo ipsa e pri la perspektivo di linguo internaciona. Me forsan rivenos. Danko pro omno.

«Enkhiridion»

Yen libro, quan me jus finis transskribar: Enkhiridion, o Manu-Libro di Epikteto da C.S. Pearson e Louis Couturat (1909). Segun la enciklopedio Encyclopædia Universalis, yen quo esas la verko:


Exkluzive parola, la doco da Epikteto (50 cirkume—130 cirkume) parvenis a ni tra lua dicipulo Arriano (105 cirkume—180 cirkume), qua konservis por ni Konversi e la Manu-libro: ca esas, kun la Pensi da Marcus Aurelius, la maxim konocata e la maxim lektata ek la texti di stoikismo antiqua. Lu uzesas kom kontrastivo da Pascal en en lua apologiarto (cirkum 1650) dum ke la jezuito Matteo Ricci, preske en la sama epoko, uzas lu kom propedeutiko(¹) por la Kristanigo di la eruditi Chiniana… Shaftesbury inspiresas da lu en sua Exercaro, Leopardi tradukis lu por sua uzo, e Nietzsche semblas memorar lu en sua doktrino di amor fati (amo di fato).


Me deziras dankar Gonçalo Neves, qua skanis* la libro, por ke me transskribez lu. Regretinde lu recente decidis abandonar la letrolisto Linguolisto, quan me tre prizas. Me memoros la interesanta diskuti, quin me havis kun ta respektindo. Me esperas, ke lu prizos mea laboro.

Me konsideras komplete rieditar la libro kun adapto segun la moderna vortaro, ortografio e gramatiko.

Me anke konsideras adaptar ta libro en dokumento PDF. Tamen me ankore vartos, ke pluri demandez lo.

Voluntez informar me, se vu trovas eroro.

Juez! 🐮


  1. propedeutik-o* [DeFIRS] = D. Propädeutik; E. propaedeutic; F. propédeutique; I. propedeutico; R. propedevtika; S. propedéutica.

Doktoro Zamenhof e la Delegitaro.

Me recente trovis libro polemikala, quan skribis Louis Couturat pri d-ro Zamenhof. Me tante astonesis da lua kontenajo, e precipue pri la opiniono di Zamenhof, ke me preske hezitis pri lua autentikeso.

Tamen, s-ro Gonçalo Neves skribis to pri la libro:

Danko, Gilles-Philippe!

Yen lo skribita da Gaston Waringhien pri ica verko da Couturat (en Leteroj de L. L. Zamenhof, II, 1948, p. ix):

«Tiu broŝuro liveras la tekston de la leteroj de Zamenhof al Couturat, ĉar la originaloj malaperis. Ĝia teksto ŝajnas fidinda, el la kontroloj, kiujn mi povis fari per kelkaj kopioj apartenantaj al Sebert aŭ al Javal.»

Se Waringhien – feroca enemiko di Ido – opinionis tale, do la libro esas ya fidinda!

GN

Nu, s-ro Waringhien esis la autoro di la PIV! Se lu skribis to, do la verko da Louis Couturat ya esas fidinda.

Yen kelka citi de Zamenhof, quin maxim astonas me:

Ye la 27-ma agosto 1903 (p. 5):

Se la Akademioj volus akcepti Esperanton, mi ne sole ne protestus kontraŭ diversaj plibonigoj, sed mi mem petus, ke la aŭtoritata komitato entreprenu ĉiujn tiujn plibonigojn, kiuj montriĝis utilaj en la daŭro de la 16-jara praktika uzado de la lingvo.

Ye la 9-ma novembro 1906 (p. 7-8):

Estas tute sendube, ke ni devos ankoraŭ batali tre longe kaj tre malfacile; sed tiu ĉi batalado min tute ne timigas, ĉar mi estas tute konvinkita, ke pli aŭ malpli frue nia idea devos nepre venki. Ĉu la estonta lingvo estos Esperanto aŭ ia alia lingvo, — sed pli aŭ malpli frue ia neŭtrala lingvo nepre estos akceptita, ĉar esti alie ne povas.

[…]

En la unua teksto de mia Bulonja Deklaracio estis dirite, ke «la esperantistoj laboras por Esperanto nur provizore ĝis la tempo, kiam ia aŭtoritata internacia kongreso faros la definitivan elekton de la lingvo internacia, kaj tiam la esperantistoj promesas aliĝi sendispute al tiu lingvo, kiun la dirita kongreso elektos».

Ye la 4-ma di decembro 1906 (p. 9):

La sola, kion mi deziras, estas: ke la mondo havu lingvon internacian. La demando pri tio, kia estos la formo de tiu lingvo, estas por mi afero negrava, se nur la lingvo estos neŭtralauzebla kaj vivipova. Tial se Via komitato estos sufiĉe aŭtoritata, por ke ĝi povu antaŭenpuŝi nian ideon pli sukcese ol ĝin faras la esperantistaro, tiam mi kun la plej granda plezuro akceptos ĈION kion la komitato decidos, eĉ se mi devus malpaciĝi kun la tuta esperantistato; sed se la aŭtoritateco de Via komitato estos tiel malgranda, ke ĝi povos doni nenian praktikan rezultaton, tiam mi kompreneble devos gardi min de publika aliĝo al ĝi, por ke mi per tio ne detruu tion, kion la esperantistaro jam atingis. Jen estas la kaŭzo, kial mi nun ne povas ankoraŭ doni al Vi ian publikan promeson.

[…] la plibonigoj povos esti multe pli liberaj kaj sekve pli bonaj, se ilin proponos aŭtoritata komitato staranta ekster la mondo esperantista […]

Ye la 13-ma januaro 1907 (p. 10):

[…] ĉiuj veraj esperantistoj (ne la ŝovinistoj, kiuj volas nur «aŭ Esperanton aŭ nenion») […]

Esis tanta difero inter la publika Zamenhof e la privata Zamenhof… 🐮

La volfo e la homo.

Kruela volfo volis strangular mutono, kande brava homo forpulsis la volfo e liberigis la mutono. Ma vespere, ta bonega homo buchis la bestio por manjar lu.

Mortante la mutono dicis: «Tu fortiris me de la boko di la volfo, ho homo! ma por me esas tote sama, esar manjata da volfo o da homo».

— Sadi
(Persiana poeto, XII-ma yarcento)
tradukis H. Senigallia
adaptis G.-Ph. Morin.

Fonto: Delagrave, Charles (editisto). (1908). Unesma Lektolibro. Paris, Francia: Librairie Charles Delagrave.