Pauzo

I need to take a break to reflect on my personal goals, on my activity in the Ido community, on the direction of the said community, on the language itself and on the outlook of an international language. I might return. Thank you for everything.

Me bezonas pauzar por reflektar pri mea skopi personal, pri mea agado en la Ido-societo, pri la direciono di ta societo, pri la linguo ipsa e pri la perspektivo di linguo internaciona. Me forsan rivenos. Danko pro omno.

«Enkhiridion»

Yen libro, quan me jus finis transskribar: Enkhiridion, o Manu-Libro di Epikteto da C.S. Pearson e Louis Couturat (1909). Segun la enciklopedio Encyclopædia Universalis, yen quo esas la verko:


Exkluzive parola, la doco da Epikteto (50 cirkume—130 cirkume) parvenis a ni tra lua dicipulo Arriano (105 cirkume—180 cirkume), qua konservis por ni Konversi e la Manu-libro: ca esas, kun la Pensi da Marcus Aurelius, la maxim konocata e la maxim lektata ek la texti di stoikismo antiqua. Lu uzesas kom kontrastivo da Pascal en en lua apologiarto (cirkum 1650) dum ke la jezuito Matteo Ricci, preske en la sama epoko, uzas lu kom propedeutiko(¹) por la Kristanigo di la eruditi Chiniana… Shaftesbury inspiresas da lu en sua Exercaro, Leopardi tradukis lu por sua uzo, e Nietzsche semblas memorar lu en sua doktrino di amor fati (amo di fato).


Me deziras dankar Gonçalo Neves, qua skanis* la libro, por ke me transskribez lu. Regretinde lu recente decidis abandonar la letrolisto Linguolisto, quan me tre prizas. Me memoros la interesanta diskuti, quin me havis kun ta respektindo. Me esperas, ke lu prizos mea laboro.

Me konsideras komplete rieditar la libro kun adapto segun la moderna vortaro, ortografio e gramatiko.

Me anke konsideras adaptar ta libro en dokumento PDF. Tamen me ankore vartos, ke pluri demandez lo.

Voluntez informar me, se vu trovas eroro.

Juez! 🐮


  1. propedeutik-o* [DeFIRS] = D. Propädeutik; E. propaedeutic; F. propédeutique; I. propedeutico; R. propedevtika; S. propedéutica.

Doktoro Zamenhof e la Delegitaro.

Me recente trovis libro polemikala, quan skribis Louis Couturat pri d-ro Zamenhof. Me tante astonesis da lua kontenajo, e precipue pri la opiniono di Zamenhof, ke me preske hezitis pri lua autentikeso.

Tamen, s-ro Gonçalo Neves skribis to pri la libro:

Danko, Gilles-Philippe!

Yen lo skribita da Gaston Waringhien pri ica verko da Couturat (en Leteroj de L. L. Zamenhof, II, 1948, p. ix):

«Tiu broŝuro liveras la tekston de la leteroj de Zamenhof al Couturat, ĉar la originaloj malaperis. Ĝia teksto ŝajnas fidinda, el la kontroloj, kiujn mi povis fari per kelkaj kopioj apartenantaj al Sebert aŭ al Javal.»

Se Waringhien – feroca enemiko di Ido – opinionis tale, do la libro esas ya fidinda!

GN

Nu, s-ro Waringhien esis la autoro di la PIV! Se lu skribis to, do la verko da Louis Couturat ya esas fidinda.

Yen kelka citi de Zamenhof, quin maxim astonas me:

Ye la 27-ma agosto 1903 (p. 5):

Se la Akademioj volus akcepti Esperanton, mi ne sole ne protestus kontraŭ diversaj plibonigoj, sed mi mem petus, ke la aŭtoritata komitato entreprenu ĉiujn tiujn plibonigojn, kiuj montriĝis utilaj en la daŭro de la 16-jara praktika uzado de la lingvo.

Ye la 9-ma novembro 1906 (p. 7-8):

Estas tute sendube, ke ni devos ankoraŭ batali tre longe kaj tre malfacile; sed tiu ĉi batalado min tute ne timigas, ĉar mi estas tute konvinkita, ke pli aŭ malpli frue nia idea devos nepre venki. Ĉu la estonta lingvo estos Esperanto aŭ ia alia lingvo, — sed pli aŭ malpli frue ia neŭtrala lingvo nepre estos akceptita, ĉar esti alie ne povas.

[…]

En la unua teksto de mia Bulonja Deklaracio estis dirite, ke «la esperantistoj laboras por Esperanto nur provizore ĝis la tempo, kiam ia aŭtoritata internacia kongreso faros la definitivan elekton de la lingvo internacia, kaj tiam la esperantistoj promesas aliĝi sendispute al tiu lingvo, kiun la dirita kongreso elektos».

Ye la 4-ma di decembro 1906 (p. 9):

La sola, kion mi deziras, estas: ke la mondo havu lingvon internacian. La demando pri tio, kia estos la formo de tiu lingvo, estas por mi afero negrava, se nur la lingvo estos neŭtralauzebla kaj vivipova. Tial se Via komitato estos sufiĉe aŭtoritata, por ke ĝi povu antaŭenpuŝi nian ideon pli sukcese ol ĝin faras la esperantistaro, tiam mi kun la plej granda plezuro akceptos ĈION kion la komitato decidos, eĉ se mi devus malpaciĝi kun la tuta esperantistato; sed se la aŭtoritateco de Via komitato estos tiel malgranda, ke ĝi povos doni nenian praktikan rezultaton, tiam mi kompreneble devos gardi min de publika aliĝo al ĝi, por ke mi per tio ne detruu tion, kion la esperantistaro jam atingis. Jen estas la kaŭzo, kial mi nun ne povas ankoraŭ doni al Vi ian publikan promeson.

[…] la plibonigoj povos esti multe pli liberaj kaj sekve pli bonaj, se ilin proponos aŭtoritata komitato staranta ekster la mondo esperantista […]

Ye la 13-ma januaro 1907 (p. 10):

[…] ĉiuj veraj esperantistoj (ne la ŝovinistoj, kiuj volas nur «aŭ Esperanton aŭ nenion») […]

Esis tanta difero inter la publika Zamenhof e la privata Zamenhof… 🐮

La volfo e la homo.

Kruela volfo volis strangular mutono, kande brava homo forpulsis la volfo e liberigis la mutono. Ma vespere, ta bonega homo buchis la bestio por manjar lu.

Mortante la mutono dicis: «Tu fortiris me de la boko di la volfo, ho homo! ma por me esas tote sama, esar manjata da volfo o da homo».

— Sadi
(Persiana poeto, XII-ma yarcento)
tradukis H. Senigallia
adaptis G.-Ph. Morin.

Fonto: Delagrave, Charles (editisto). (1908). Unesma Lektolibro. Paris, Francia: Librairie Charles Delagrave.

La dicionarii da Dyer komplete skanita*!

Kara samideani,
Me deziras informar vi ke me trovis la dicionarii da Dyer (1924) komplete skanita* en la Interreto. Me ne savas kad on ja savis to, ma Google skanis* plura milion libri. La dicionarii da Dyer esis du ek ti.

Ni dankez Google e la Universitato di Oxford pro ta grava laboro.

Yen la PDF-dokumenti. Li esas tre pezoza: inter 82 e 99 MB.

Ido-Angla
http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/502660176.pdf

Angla-Ido
http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/502660182.pdf

Angla-Ido (versiono alternativa)
http://dbooks.bodleian.ox.ac.uk/books/PDFs/502660183.pdf

Kun kordiala saluti,
Gilles-Philippe

Historio dil Delegitaro

Me trovis skanita versiono di la Historio dil Delegitaro (da P-ro Léopold Leau, 1932) en la Franca biblioteko Gallica! Lu aspektas en tre bona stando.

Historio dil Delegitaro por la Adopto di Helpanta Linguo Internaciona

En lu, me anke trovis interesanta fotografuri di Louis Couturat e di Louis de Beaufront quan me nultempe vidabis antee.

Louis de Beaufront, 1-ma Franca Esperantisto.
Louis Couturat, filozofo, logikisto e matematikisto.

La verko semblas esar tre bona fonto por komprenar la origino di nia linguo. Yen extraktaji qui maxim interesas me:

«Unsenca, to expresas, ke singla afixo di la derivo devas posedar signifiko unika e klare determinata, adminime en la sama kondicioni (en la sama klaso di vorti)» (6-ma pagino).

Do unsenceso ne semblas expresar, ke singla radiko devas posedar signifiko unika e klare determinata. Unsenceso semblas aplikesir nur ad afixi. Certe praktike onu ne esez pedanti pri la unsenceso di ridetarovalopedalo. La simpla praktikado esas superiora a la strikta teorio.

«[R]eciproka, to expresas ke es posibla deduktar la senco di vorto derivata ek la senco di vorto prima tam regulale e sekure, kam la unesma ek la duesma, permutante la relato, qua ligas la du vorti» (6-ma pagino).